Sinds wij in Portugal wonen worden we meer geconfronteerd met het fenomeen Roddel.
Van de anonieme grote stad zijn wij verhuisd naar een kleine dorpse gemeenschap waarin sowieso meer geroddeld wordt. Verder is de gemeenschap van buitenlanders hier in de buurt groot genoeg om niet met iedereen persoonlijk contact te kunnen onderhouden. Een deel hiervan heeft zakelijk met elkaar te maken, als collega´s, uitvoerders en opdrachtgevers, maar ook als (mogelijke) concurrenten.
Via informele contacten blijft iedereen op de hoogte en worden er zakelijke afspraken gemaakt. Er komen steeds nieuwe mensen bij en er gaan er ook steeds weer weg. Het is de ideale voedingsbodem voor praatjes en roddel.
Kletspraatjes en geroddel ontstaan al als mensen zich vervelen of geen bevredigend antwoord krijgen op voor hen essentiële vragen. Lees Tom Waits' songtekst "What´s he building" en je begrijpt helemaal wat met dit laatste wordt bedoeld. Soms gaat er een erg belastend verhaal in het rond dat iedereen kwijt moet, delen moet, en zo tot een roddel kan worden.
De grenzen tussen onschuldige informele contacten, kletspraatjes en roddel zijn moeilijk te trekken. Mensen praten nu eenmaal met elkaar en in die gesprekken gaan soms anderen over de tong. Via informele contacten verspreiden zich ideëen, leer je wie je voor welke klus het beste kunt vragen, kom je aan handel en nieuwe klanten. Dit is positief: ´het onderhouden van netwerken' zo gezegd.
Kletspraatjes krijg je als de waarheid er eigenlijk al niet meer toe doet. En wanneer jaloezie, frustraties en machtsstrijd de onderliggende drijfveren zijn ontstaat het sluipende gif van de roddel.
Volgens Van Dalen is Roddel: " Het met een zeker genoegen kwaadspreken over iemand."
`Met een zeker genoegen´ en `kwaad´ spreken over iemand?
Waarom zouden we dat nou in hemelsnaam doen?
Roddel zegt vaak meer over degene die roddelt dan over degene over wie er geroddeld wordt.
Het wordt nogal eens ingezet als een instrument om je beter over te laten komen dan dat je jezelf eigenlijk voelt.
• Als je min over jezelf denkt, geeft het een superieur gevoel.
• Uit jaloezie ga je de ander naar beneden halen.
• Je doet het uit gekwetstheid, als een poging je gelijk te halen en soms zelfs als wraak.
• Je legt het kwaad bij de ander, omdat je niet naar jezelf durft te kijken.
• Je probeert je eigen positie te versterken, dit ten koste van anderen.
• Het geeft je een gevoel van saamhorigheid; wij tegen hen.
• Als je niet zoveel beleeft maak je jezelf interessanter door maar gewoon wat door te vertellen.
Roddel verziekt de sfeer in welke gemeenschap dan ook. Het heeft bijvoorbeeld negatieve gevolgen voor het onderhouden van stabiele samenwerkingsrelaties. Een open gesprek of iemand rechtstreeks op een fout wijzen versoepelt juist die samenwerking.
Roddel kan veel stress en eenzaamheid veroorzaken tot aan een burnout toe. Het geeft iemand weinig ruimte om te veranderen of zich ten goede te keren. Het beschadigt de ander en de gemeenschap maar het beschadigt òòk de roddelaar zelf.
Het is zo oud als de mensheid, dus zo makkelijk komen we er niet vanaf. Iedereen doet het wel eens, soms wordt je er ingezogen voor je er erg in hebt. Het zou mooi zijn als we het een beetje binnen de perken wisten te houden.
Wat de nieuwe moraalridders zeggen dat we eraan kunnen doen klinkt heel simpel:
• Je aanvaardt jezelf zoals je bent en je hebt minder behoefte aan roddelen.
• Je accepteert je eigen omstandigheden en ook zo blijk je minder behoefte te hebben aan roddelen.
• Wees open en eerlijk en spreek iemand rustig aan op zijn fouten. Het klaart een hoop op.
• Trek niet te snel conclusies uit de verhalen die je hoort. Als de maan geel is en kaas is geel,
is de maan nog niet van kaas.
• Enne, concentreer je ook eens op al de positieve kanten van een persoon, ookal klinkt dat nogal saai.
De wereld is niet verdeeld in de goeden en de fouten. Ieder mens is zowel goed als fout en vooral
een hele hoop er tussenin.
Eén van de oudste moraalridders, de Griekse wijsgeer Socrates, heeft destijds een praktisch recept gegeven om een roddel tot stilstand te brengen, zodat je er niet ingezogen wordt.
De 3 zeven van Socrates
Socrates liep eens door de straten van Athene. Plotseling kwam een man opgewonden naar hem toe en zei:
"Socrates, ik moet je iets vertellen over je vriend die..."
Socrates onderbrak hem: "Heb je datgene wat je mij wilt zeggen gezeefd door de drie zeven?"
"De eerste zeef is de waarheid. Heb je onderzocht of alles wat je zeggen wilt waar is?"
"Nee, ik hoorde het vertellen en..."
"Ah juist! Dan is het toch zeker wel door de tweede zeef gegaan? De zeef van het goede? Is het iets goeds wat je over mijn vriend wilt vertellen?"
Aarzelend antwoordde de man: "Nee, dat niet, integendeel..."
"Laat ons dan de derde zeef gebruiken. Is het noodzakelijk om mij te vertellen wat je zo opwindt?"
"Nee, niet direct noodzakelijk".
"Welnu," zei Socrates, "als wat je vertellen wilt, niet waar, niet goed čn niet noodzakelijk is,
vergeet het dan en belast mij er niet mee."
Er is al aardig wat onderzoek verricht naar roddel. Wil je diepgaander en/of uitgebreider geïnformeerd worden over dit fenomeen, zoek dan eens op de volgende namen:
• Bij de EO (jazeker, moraalridder nr. 1) heeft de psycholoog Dina Mazzolari er een pagina aan gewijd. Bij hen heb ik het stuk van Socrates gevonden.
• De socioloog Rafael Wittek promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen op een onderzoek naar 'informele controlemaatregelen.
• Marcel Metze schreef een stuk in De Groene Amsterdammer over roddel-management en het gelazer bij o.a. de firma BAAN
• Charlotte De Backer van de Vakgroep Communicatiewetenschappen aan de Universiteit Gent heeft er haar doctoraatsonderzoek aan gewijd
Heb je op- of aanmerkingen? Schroom niet te reageren. Wij horen het liever rechtstreeks dan via via. 